Kültür

Günlerin ve Ayların İsimleri Nereden Geliyor?

Günlerin Anlamları Nereden Geliyor?

1- Pazar: Farsça’daki “bazar”‘dan (yiyecek, pazaryeri, pazar) geliyor. Büyük olasılıkla “Pazar yerinin kurulduğu gün” anlamında adını almış.

2- Pazartesi: Herkesin bildiği gibi, “pazar-ertesi”, yani pazarın kurulduğu günden sonraki gün.

3- Salı: Arapça’daki “salis”ten (üçüncü demek) geliyor, yani “haftanın 3. günü”.

4- Çarşamba: Farsça’daki “çehar” (dört) ve “şenbe”den (gün) geliyor, yani 4. gün anlamında.

5- Perşembe: Yine Farsça. “Penç” (beş) ve “şenbe”den, yani 5. gün anlamında.

6- Cuma: Arapça’daki “cem” (toplanma) kökünden “cum’a”. (cem, cami, cuma, cumhur, cumhuriyet, cemaat, cemiyet hep aynı kökten türemiştir) müslüman toplumlarda toplanma günü.

7- Cumartesi: “cuma-ertesi”, yani toplanma gününden sonra gelen gün.

Ayların Anlamları Nereden Geliyor?

1- Ocak: “Ocak” (ateş yakılan yer) sözcüğüyle doğrudan bağlantılı, yani “ocakların yakıldığı, veya günlerin dışarıda çalışarak, avlanarak değil ocaklarda (evlerde) geçirildiği soğuk ay”.

2- Şubat: Süryanicede, yeni takvimin ikinci ayına verilen isim (şabat/şobat) Türkçede anlamını korumuş.

3- Mart: Latince’de “Mars” (savaş tanrısı) isminden gelir. Özellikle batı toplumları, çok tanrılı din döneminde ay ve günlere tanrıların veya kimi imparatorların vb. ismini vermişlerdir. Tek tanrılı din döneminde birçok dilde bu isimler büyük çoğunlukla değiştirilmiş ama kimi dillerde bir bölümü yine kalmıştır. Birçok dilde bu ayın adı benzer isimler alır: Maerz (Almanca), Mars (Fransızca), Maris (Arapça), Marzo (İspanyolca), Marzo (İtalyanca), March (İngilzce).

4- Nisan: Süryaniceden (nisanna) ay ismi. Aslında bu isim Süryani, Sümer, Akad ve İbrani dillerinde ortak (“nisannus, nasanus, nasanna, nusanus, nusanna” gibi şekilleri var).

5- Mayıs: Latince’de ay adı (maius). En büyük anlamındaki “maior”dan geliyor. Büyük olasılıkla bir tanrının adıydı. Bu ay da birçok dilde benzer isimlerle anılıyor: Mai (Almanca), Mai (Fransızca), Mayo (İspanyolca), Maggio (İtalyanca), May (İngilizce).

6- Haziran: Süryanice’de “hazıran” sözcüğü “sıcak” anlamına geliyor. Aynı dilde, bu aya, “sıcakların başladığı ay” anlamıyla olsa gerek – “hazaran/hazuran” ismi verilmiş.

7- Temmuz: Sümer ve İbrani dillerinde “bey, efendi” anlamındaki “dummuzi” (Sümerce) ve “tammuz” (İbranice) sözcüklerinden geliyor.

8- Ağustos: Latince “Augustus”tan (roma imparatoru’nun adı). Bir söylentiye göre, Augustus’un doğduğu aya bu isim verilmiş. Augustus’un adı da “augus: kutsal” sözcüğünden geliyor.

9- Eylül: Süryanicede “aylul” (üzüm), yani “üzüm ayı”… Mezopotamya dillerinde hep ortak isim olarak bu kullanılır.

10- Ekim: Türkçe “ekme” eyleminden… Tarlaların sürülüp ekildiği ay.

11- Kasım: “Titreme, titreşme” anlamlarını taşıyan, “kas, kasma, kasnama” sözcükleriyle ilgilidir. Yani “rüzgarların başlayıp ağaçları, yaprakları titrettiği ay” anlamında. Yine türkçe olan “kasırga”da da bu anlamın çok güçlü olarak bulunması bu fikri oldukça destekler görünüyor.

12- Aralık: Türkçe’deki “aralık, ara” sözünden geliyor. 10 aylık takvimden 12 aylık takvime geçişte araya konan bir ay olarak bu ismi almıştır.

Etiketler

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı