BilimKültür

Edward Lorenz’in Savunduğu Kelebek Etkisi Fikri Nedir? Nasıl Ortaya Çıkmıştır?

▪︎İşleyen bir sistemin başlangıç verilerinde ufak değişiklikler yapıldığında bu değişiklikler sebebiyle doğabilecek sonuçların öngörülemez ve büyük olmasına “Kelebek etkisi” denir.

▪︎Kelebek etkisi, fikrin savunucusu Amerikalı Edward Norton Lorenz‘in Kaos Teorisi çalışması ile ilintilidir. Bir örnekle açıklayacak olursak Amazon ormanlarında bir kelebeğin kanat çırpması ABD’de bir fırtınanın kopmasına neden olabilir.

▪︎Bu fikrin ortaya çıkışı Lorenz’in hava durumu tahminini modellemek amacıyla yaptığı bir deneye dayanmaktadır. Lorenz, deneyde 0.506127 olan başlangıç verisini 0.506 olarak girdiğinde çok farklı bir sonuç elde etmiştir. Bu deneyden hareketle ilk koşuldaki küçük değişikliğin inanılmaz sonuçlar meydana getirdiğini fark etmiştir.

▪︎Bu şekilde ortaya çıkan kelebek etkisi kavramı insanlığı da etkisi altına almış, sadece hava durumu vb. bilimsel olaylar için değil ekonomi, psikoloji, felsefe ve politika gibi alanlarda da kullanılmıştır. Örneğin 1905 yılında Viyana’daki Güzel Sanatlar Akademisine başvuran ve reddedilen Adolf Hitler’in daha sonra Alman ordusuna katılması ya da atmosferdeki Co2 (karbondioksit) oranının çok az artmasının bile küresel ısınmada önemli bir faktör olması gibi pek çok farklı alanda kelebek etkisini görmek mümkündür.

Etiketler

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı